词语名称:兼人
拼音:jiān rén
词性:名词,古汉语中多作动词或形容词使用,现代汉语中基本不再独立使用,常见于古籍引证。
释义:指能力出众、才能卓越之人,尤指在德行、学问或技艺方面超过常人的杰出人才;亦可引申为“胜过他人”之意。
出处:《论语·先进》:“由也兼人,故退之。”
解释:此句意为子路(仲由)才能过人,勇猛果敢,因此孔子故意压制他,使其收敛锋芒。此处“兼人”形容子路的勇武与才能远超常人。
其他文献:《史记·仲尼弟子列传》亦载:“子路性鄙,好勇力,志伉直,冠雄鸡,佩豭豚,陵暴孔子。孔子设礼稍诱子路,子路后儒服委质,因门人请为弟子。子路问:‘君子死而冠不免。’孔子曰:‘由也兼人,故行以义制之。’”
语法功能:在古汉语中,“兼人”可作谓语、定语或宾语,如“其才兼人”“此人兼人也”。
语境特征:多用于评价人物才能出众,常带有褒义,但有时在特定语境下可隐含“过于刚猛”“需节制”之意(如孔子对子路的态度)。
例1:《论语·先进》:“由也兼人,故退之。”
例2:《礼记·檀弓下》:“夫子之病革矣,不可以变。幸而至于旦,请敬易之。唯丘则无所容其尽矣。”郑玄注:“言夫子将死,不可动也。幸至旦,请敬易其衣服,唯丘则无所容其尽矣。言我之死,无所容其尽也。丘,孔子名也。孔子疾,子贡欲去藜羹之设。子贡曰:‘昔者吾有斯疾也,吾闻之也,君子不唾功而求报者也。’子路曰:‘由也兼人,故退之。’
例3:《韩非子·难言》:“夫事以密成,语以泄败。是以圣人贵独知之虑,不贵众人之议。今夫射者,巧者能中也,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能中。故巧者能中,拙者不能