词性及读音:“均调”为复合词,属中性偏褒义形容词,普通话拼音为 jūn diào。
基本释义:“均调”指均匀调和、平衡协调,多用于描述事物在数量、程度、节奏或关系上的均衡与和谐状态。既可形容具体事物(如音律、饮食、气候等),也可用于抽象概念(如社会结构、政策执行等)。
先秦文献用例:《吕氏春秋·大乐》有言:“声出于和,和出于适,和适以成,谓之音。……故务成之曲繁而不危,繁而不乱者,其和适均调也。”此处“均调”用以说明音乐节奏平稳、音律协和的状态。
汉代注疏中的引申:东汉郑玄在注解《周礼·地官·乡大夫》时提及:“乡饮酒之礼,所以正齿位、明长幼,贵贱均调,上下有序。”此处的“均调”已扩展至礼仪制度与社会秩序的协调层面。
唐宋诗词中的审美表达:唐代白居易《琵琶行》虽未直接使用“均调”一词,但其描写琵琶声“大弦嘈嘈如急雨,小弦切切如私语……间关莺语花底滑,幽咽泉流冰下难”,后文云“曲终收拨当心画,四弦一声如裂帛”,整体追求的是音律起伏中的内在平衡,可视为“均调”审美意涵的艺术化呈现。
语法功能:“均调”通常作定语或谓语,修饰名词或充当判断句谓语。“均调”后可接“也”“矣”等语气助词,构成判断句式,如“政令均调也”。
搭配习惯:常见搭配包括“政令均调”“音律均调”“饮食均调”“气候均调”“人心均调”等,强调系统性、整体性的和谐。
使用语境:多用于古典文献、正式文体及学术论述中,现代口语中使用频率较低,但在文学评论、历史研究、传统音乐等领域仍有保留。
1. 《礼记·乐记》曰:“乐者,天地之和也;礼者,天地之序也。和,故百物皆化;序,故群物皆别。乐由天作,礼以地制,过制则乱,过作则暴。明于天地,然后能兴礼乐。故圣人作乐以应天,制礼以配地,礼乐明备,天地官矣。……是故君子反情以和其志,广乐以成其教,乐行而民乡方,可以观德矣。德音之谓乐,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也,乐者乐也